La Paz i El Alto – komunikacja publiczna

Kiedy przyjeżdżamy po raz pierwszy do La Paz czy El Alto widzimy jedno – CHAOS… Nieprzebrany sznur minibusów, autobusów i taksówek sunących w tysiącu kierunków. Większość przybyszów ogarnia przerażenie i tę plątaninę pojazdów traktują jedynie jako intruza, który przeszkadza przejść przez ulicę, w czasie pieszych wycieczek. Tymczasem, komunikacja miejska w aglomeracji La Paz/El Alto, choć odpychająca przy pierwszym zapoznaniu, może być dużą pomocą w zwiedzaniu i można się z nią zaprzyjaźnić i polubić, jakby to dziwnie nie brzmiało :).

Opiera się ona na kilku filarach:

  • minibusy
  • trufi
  • micro
  • Puma Katari
  • Wayna Bus
  • Mi Teleférico
  • taxi

Wszystkie rodzaje transportu opisaliśmy w artykule Boliwia – komunikacja publiczna więc tutaj skupię się tylko na cechach charakterystycznych dla tej aglomeracji.

Minibus

Mini to najpopularniejszy środek transportu, ich sieć oplata gęsto La Paz i El Alto i docierają do niemalże każdego zakątka obydwu miast, oraz łączą je wspólnymi liniami. W La Paz przejazd kosztuje 2 Bs lub 2,4 Bs (przy przejedzie pomiędzy Zona Sur a “górnymi” dzielnicami). W porze nocnej (od 20:30 do 6:00), w obydwu przypadka zapłacimy o 20 centów więcej. W El Alto ceny są niższe i zapłacimy od 1 lub 1,5 boliwiana (taryfa nocna + 50 centavos). Za przejazd płacimy podczas wysiadania z mini, lub “bileterowi/nawowyłaczowi”, jeżeli ten akurat jest (są co raz rzadziej spotykani).

Siatka połączeń jest tak skomplikowana, że przybywający tu po raz pierwszy, odczuwają lęk przed korzystaniem z mini. Niemniej, przy podstawowej znajomości miasta oraz wiedzy na temat naszego celu podróży, można łatwo dotrzeć gdzie tylko zapragniemy, najczęściej bezpośrednio lub zmieniając co najwyżej jednokrotnie linię. Wszystkie mini mają numer linii, a za przednią szybą dojrzymy nazwy najważniejszych miejsc, przez które przejeżdżają. Zazwyczaj są one pisane skrótowo, ale wszyscy stosują tę samą pisownię, więc znając cel odnajdziemy mini. Np. “Estadio” lub “Stadium” to będzie stadion Hernando Siles, “Cementerio” to Cementerio General, “Sta Cruz” to ulica Santa Cruz a “Rodriguez”, to Mercado Rodriguez. Jeżeli zapytamy na ulicy, to z łatwością znajdziemy kogoś, kto podpowie nam w jaki numer wsiąść lub jakiej tabliczki/kierunku szukać.

Pamiętajmy, że choć nie ma rozkładu, to wszystkie linie mają określone godziny oraz dni w które kursują. Upewnijmy się, że wybrana lina będzie operować!

Trufi

To odpowiednik mini, ale realizowany zwykłymi autami. Nieraz nazywa się je współdzielonymi taksówkami, a w Am. Łac. tego typu transport zany jest jako colectivo. Przejazd jest nieco droższy (W La Paz 3 lub 3,5 Bs), ale częstokroć dużo szybszy, więc sporo ludzi chętnie z nich korzysta. Lini jest dużo mniej, zazwyczaj obsługują one połączenia centrum – Zona Sur, a i w El Alto znajdziemy sporo linii.

Micro

Fajna alternatywa dla mini – niższe ceny biletów (w La Paz 1,5 lub 1,8 dla przejazdu Zona Sur/centrum) i często bardzo długie trasy łączące przeciwległe krańce miasta czy nawet obydwu miast. Np linią nr 42 dojedziemy z centrum do “Valle de las Animas”.

Puma Katari

Zdecydowanie najnowocześniejszy transport naziemny w La Paz. Nowoczesne autobusy, wyznaczone przystanki i miła, pomocna obsługa na pokładzie. No i kursuje 24 godziny na dobę! Lini jest tylko kilka i zazwyczaj przejazd jest minimalnie droższy niż minibusem, ale na prawdę warto korzystać z tej usługi. Wszelkie informacji znajdziecie na stronie https://www.lapazbus.bo/ P.S. Strona mobilna jest czasami “do tyłu” i najlepiej sprawdzać informacje w jej wersji “na komputer”.

Wayna Bus

To brat (czasami niepoprawnie pisany Huayna Bus) Puma Katari, tyle, że funkcjonujący w El Alto. Na razie powstały dwie linie, a przyszłość całego systemu ciągle stoi pod znakiem zapytania, ponieważ zbyt mało pasażerów z niego korzysta. Aczkolwiek powstał idea, aby połączyć w całość Puna Katari i Wayna Bus, co jest dobrą jaskółką na przyszłość. Póki co, najlepszym źródłem informacji jest ich fan-page.

Mi Teleférico

To chyba najatrakcyjniejszy, z punktu widzenia turysty, środek transportu w aglomeracji. To system kolejek górskich, przeniesiony wprost z alpejskich dolin (wykonawcą jest Doppelmayr Garaventa Group – austriacko-szwajcarskie przedsiębiorstwo). Podniebne gondole przenoszą nas ponad domami oraz stokami doliny rzeki Choqueyapu i równościami płaskowyżu Altiplano. System jest wciąż w trakcie budowy, ale już funkcjonuje w pełni pięć lini, w tym dwie łączące La Paz z El ALto, jedna w El Alto i dwie w La Paz. Całość jest świetnie zaplanowana, i w przyszłości wydanie pomoże w poruszaniu się po aglomeracji (już jest sporym ułatwieniem). Informacje znajdziemy na ich stronie, a nawet możemy zadać pytanie przez system wiadomości na fan-page – odpowiadają bardzo sprawnie! Można tez zainstalować pomocną aplikację w smartfonie.

Poniżej mapa całego Mi Teleférico – jeszcze nie wszystkie linie są uruchomione!

Taksówki

Zasady działania taksówek są takie same jak w całej Boliwii . Przede wszystkim opłatę zawsze uzgadniamy przed kursem, po podaniu kierowcy destynacji – taksówki nie mają taksometrów! Ceny są bardzo ujednolicone, i przeciętny przechodzień będzie w stanie podać Wam przybliżoną opłatę, jaką powinniście zapłacić.

Niestety w aglomeracji zdarzają się tak zwane fałszywe taksówki. Scenariusze mogą być rożne, ale zazwyczaj kończą się przymuszeniem do wybrania maksymalnej ilości gotówki z bankomatu i pozostawieniem w peryferyjnej dzielnicy lub jakimś odludnym miejscu. Niestety zdarzały się również morderstwa porwanych turystów lub gwałty (także na miejscowych). To bardzo rzadkie przypadki, częstsze w przeszłości, ale warto mieć to na uwadze. Aby tego uniknąć, warto zapoznać się oznakowaniem legalnych taksówek, oraz wyglądem dokumentu identyfikacyjnego kierowcy. A najlepiej to korzystać z taksówek zamawianych przez nasz hostel/hotel (podpowiedzą też cenę) lub korzystać z licznych radio-taxi (np. eTaxi.bo). Można też skorzystać z Ubera lub Easy Taxi.

Załącznik: lista firm taksówkarskich autoryzowanych przez ATT

Terminale (dworce) autobusowe

Teraz potrzeba trochę skupienia – będzie skomplikowanie! ;). Dworców autobusowy – mniej lub bardziej zorganizowanych jest w La Paz sporo. Wszystko zależy od destynacji – na szczęście dla większości podróżnych znaczenie mają tylko 3.

Najważniejszym dworcem jest “Terminal de buses de La Paz”, czyli dworzec główny (mówiąc “po naszemu”). Z niego odjeżdżają wszystkie autobusy międzynarodowe i większość krajowych między-departamentalnych (np. do Potosi, Sucre, Oruro, Cochabamba, Santa Cruz, Uyuni).

Przed wejściem na dworzec mogą dopaść Was sprzedawcy biletów – nie ma w tym nic złego ani oszukańczego, nie musicie kupować biletów u nich, tylko mogą Was zaprowadzić do swojego biura. Warto z nimi porozmawiać, bo często oferują lepsze ceny niż oficjalne – gdy uzgodnicie z nimi koszt biletu, zabiorą Was do okienka i przekażą uzgodnienia.

Możecie oczywiście sami przejść po wszystkich okienkach i zapytać o ceny – sprzedawcy nie są przesadnie nachalni i nie jest to nadmierna mordęga.

Pamiętajcie, że obowiązuje wykupienie opłaty dworcowej (w budce na środku dworca – “Derecho de uso”).

Na dworcu znajduje się informacja turystyczna – dowiecie się w niej jakie są ceny maksymalne, dostaniecie mapy La Pa i różne przydatne informacje.

Drugim istotnym miejscem jest okolica Cementerio/El Tejar. Nie znajdziemy tam klasycznego dworca, autobusy i minibusy odjeżdżają po prostu z ulicy. Dla każdej destynacji z nieco innego miejsca (kliknij w fioletowe ikonki autobusów po szczegóły, lub otwórz menu ikoną obok napisu “Buses de zona Cementerio / El Tejar”

Kilka przydatnych informacji:

  • Autobusy do Copacabany i Desaguadero odjeżdżają też z Dworca Głównego, ale są trochę droższe i przede wszystkim wyjeżdżają tylko kilka razy dziennie o oznaczonych godzinach (z cmentarza transport jest dostępny zasadniczo przez cały dzień)
  • Pamiętajcie, że jadąc do Copacabany będziecie musieli skorzystać z promu, za który płaci się osobno przed przeprawą (2 Bs).
  • Mini są zdecydowanie szybsze niż autobusy i nieznacznie drogie.
  • Warto mieć na uwadze, że w dni targowe na granicy w Desaguadero (wtorki i piątki) jest ogromna rzesza chętnych do przejazdu komunikacją publiczną

Trzecią destynacją do której turyści często zmierzają transportem turystycznym, są miejscowości w Las Yungas (np. Coroico, Caranavi, Guanay), oraz północy i centralnym wschodzie Departamentu La Paz (np. Rurrenabaque) a także w departamentach Beni (np. San Borja, Trinidad, Riberalta) i Pando (np. Cobija). Te autobusy i mini odjeżdżają z dzielnicy Villa Fatima. Najprościej pojechać na terminal:

ale dla autobusów długodystansowych lepiej udać się bezpośrednio do siedzib firm, gdzie kupimy bilety i skąd też odjeżdżają. Szczególnie polecamy Flota Yungueña, która ma ogromną siatkę połączeń.

Kilka innych firm znajduje się dosłownie przecznicę wyżej:

Autobusy przemierzające Los Yungas i dalej tereny boliwijskiej Amazonii to niestety – ze względu na warunki drogowe – pojazdy na wpół terenowe. Jazda jest więc daleka od komfortu i długa (np. do Rurrenabaque jedzie się 13-15 godzin, a do Cobijy około 50), a i czasami niebezpieczna – więc i dla mniej wytrzymałych polecamy loty.

Wiele innych destynacji ma swoje lokalizacje i nie sposób wymienić tutaj wszystkich. Część jest opisana przy okazji metod dojazdu do atrakcji w okolicach La Paz/El Alto

El Alto posiada dwa znaczące terminale autobusowe:

Terminal Interprovincial El Alto – to  nowy dworzec, wybudowany w 2016 r., do obsługi ruchu regionalnego wyjeżdżającego z El Alto. W założeniu miał przejąć 100% tego ruchu (wydano odpowiednie rozporządzenia zabraniające zabierania pasażerów w wielu starych tradycyjnych punktach). Prawo sobie a życie sobie, ale władze co raz mocniej walczą z niepokornymi kierowcami.

W każdym razie dojedziemy wygodnie z tego dworca m.in. do Desaguadero, Copacabany Tiwanaku czy Soraty. Ogólnie z dworca odjedziemy do 9 prowincji departamentu La Paz (Franz Tamayo, Bautista Saavedra, Eliodoro Camacho, Muñecas, Larecaja, Omasuyos, Manco Kápac, Los Andes, Ingavi).

Możecie też rozpytywać ludzi skąd dojechać do danej destynacji, bo wciąż – jak pisałem wyżej – funkcjonują stare “terminate” (np. Ex tranca de Río Seco, gdzie dojedziemy niebieską linią Teleférico).

W tej chwili powstaje nowy Terminal Metropolitalny i być może będzie ukończony w przyszłym roku – gdy do tego dojdzie, poinformujemy Was. Ma być to największy dworzec autobusowy w Am. Płd!

Póki co autobusy dalekodystansowe odjeżdżają z ulicznego Terminalu Departamentalnego (“Terminal Departamental“), nazywanego od lat tymczasowym. Mieści się w dzielnicy Villa Bolivar na ulicach 4 i 5. Odjeżdżają stamtąd autobusy do wielu południowych destynacji w Boliwii a także międzynarodowe (część z nich zaczyna swój kurs na Dworcu Głównym w La Paz, a tutaj się można dosiąść).

Lotnisko

Lotnisko, nazywane “La Paz”, w rzeczywistości położone jest w El Alto i to w jego centrum. To jedno z najwyżej położonych lotnisk międzynarodowych na świecie.

Komunikacja publiczna z centrum jest prosta i tania.

  • Pierwszą opcją są minibusy, które podjeżdżają pod terminal (linia 212, oznaczone “Aeropuerto“). Za 4 boliwary dojedziemy nią do centrum La Paz (Plaza San Francisco). Odjeżdżają regularnie, a przejazd powinien zająć około 45 minut (w godzinach szczytu może się wydłużyć dwukrotnie)
  • Druga opcja to taksówki. Ceny są ustabilizowane i za przejazd do centrum La Paz zapłacimy 60-70 Bs (uzgadniamy przed kursem!).